Wat als?

Wat als?

“Le hasard, c'est peut-être le pseudonyme de Dieu quand il ne veut pas signer.”
― Théophile Gautier

In het komische sketchprogramma met dezelfde naam geven Vlaamse acteurs de kijker antwoord op deze vragen. Wat als Barbie een echte vrouw was? Wat als dokters praten zoals ze schrijven? Wat als moderne dans toegankelijker was? Wat als justitie mee was met z'n tijd?

Wat als men in 1912 steenkool gevonden had in het Zoute?  Ik weet, Knokke actueel is niet het lijfblad van de heemkundige kring, maar ik zal het er toch op wagen.  Sinds ik recent hoorde wat de oorsprong is van de naam Bronlaan, houdt dit verhaal me bezig.

Begin 20e eeuw was de vraag naar steenkool zo groot dat er nood was aan meer ontginningsgebieden.  Einde 19e eeuw werd steenkool ontgonnen in het Ruhrgebied en in Limburg, ook aan de overkant van het Kanaal in Yorkshire en Northumberland.  Men dacht dat dit één steenkoolbekken was, en daarom werd er ondermeer aan de kust in Knokke geboord naar ondergrondse steenkoollagen.  Uiteindelijk werd geen steenkool gevonden maar wel gezocht in wat nu het Bronpark is op het einde van de Kustlaan.

De diepboringen werden uitgevoerd in de duinen tussen de Lekkerbek en de Oosthoek.  Er werd 455 m diep geboord en geen steenkool gevonden.  Wel begon water op te borrelen door de diepte van de bodem.  Na de werkzaamheden bleef het water uit de bron stromen.  Het werd gebruikt voor de bewatering van de golfterreinen die toen aan de Lekkerbek lagen.  Achter waar nu de residenties Wimbledon en Richmond liggen, werd een paviljoen gebouwd.  De bedoeling was aanvankelijk thermische bronnen uit te baten, maar de bron was als drinkwater was het niet geschikt wegens te zout en te rijk aan sulfaten.  Met de jaren werd het debiet steeds kleiner en sinds enkele tientallen jaren is de bron in onbruik en ergens te situeren tussen het Bronpark en de Roze Villa in de Zwinduinen.

Wat als men effectief steenkoollagen had gevonden bij die boringen in het najaar van 1912?  Dan was de kuststrook en de Zwinmonding nu mogelijks een min of meer verpauperde industriële regio, le Pays Noir van Vlaanderen met terrils in plaats van duinen en cités gehuld in zwart steenkoolstof in de paadjes van de paadjes met de mooiste villa’s van het £Zoute.  Het strand zou havengebied zijn geworden.  De Kustlaan een steenweg met vooral café’s, nachtwinkels en veel dichtgetimmerde vitrines.

Als toeval de handtekening is van een God die anoniem wenst te blijven, gunnen we Hem graag het voordeel van de twijfel.  Het maakt mij in elk geval gelukkig.

Alex Dewulf